పద్యాలు_డిసెంబర్ 2016

అచిరగ్రహచార విచా
ర చర చిర విచార గోచరగ్రహచారున్
ఖచర రత వచో రుచుఁ గను
రుచి రాచా రోపచార రోచిత చరితున్                                                                                                    5
[ప్రస్తుతపు గ్రహచార ఫలితములాలోచింప దెలిసిన
 దీర్ఘ సంతాప సూచకపు గ్రహచారము కల్గినవాడు, 
 దేవతాసక్తి దాయక కీర్తనలయందు నిచ్ఛ గలవాడు, 
సదాచారము, సేవాగుణముల చే భాసిల్లున్న చున్న
వానిని గనుడు!] 

ఉ. క్రైస్తవ సన్మతప్రభవ కారణ భూతుడు పుణ్య మూర్తియున్
    నాస్తిక భావ నాశక సనాతన ధర్మ వికాసమాన చి
    త్త స్తవనీయ పూరుషుడు దైవ సుతుండు నరేంద్ర ధర్షిత
    న్యస్త విశాల చార వినతాంబుధి వీరుడు క్రీస్తుఁ గొల్చెదన్                                                                     4
    [చారము = చెఱ]
Meaning:
A name with which a Religion had its fame
A man of pure soul who sees the atheists crawl
Flares up the fire of Ten Commandments as a whole
A man of honour and Son of The Omniscient
Captured by the king and had the rupture of jail
Made the ocean bowed whom I always adore!

దుష్ట నికృష్ట వినష్టా
నిష్టాతుష్టాపదిష్ట నిర్దిష్ట మతి
క్లిష్టాభిమృష్ట శిష్టా
శిష్టాదేష్టాతిసృష్ట చేష్టా రతుడే                                                                                                                3

[దుష్ట=చెడ్డ; నికృష్ట = అధమము; వినష్ట=నశించిన; అనిష్ట; అతుష్ట;   అపదిష్ట = చెప్పఁబడిన; నిర్దిష్టము=నిర్దేశింపబడిన;  మతి=బుద్ధి కలవాడు; క్లిష్ట = పూర్వోత్తర విరుద్ధ పదాన్వయము; అభిమృష్టము=  కూడిన;;  శిష్ట+అశిష్టా = మంచి చెడులు; ఆదేష్ట = ఆజ్ఞాపించువానిచే; అతిసృష్ట = విడువఁబడిన; చేష్ట=వ్యాపారములందు; రతుడే= ఆసక్తికలవాడే.]

మాతాపితరుల స్తుతి:
కరివరద పదస్మృతి త
త్పరమతి విమల గుణధామ పావన పేర్రా
జ రుచిర నామమున వెలుఁగు
విరాజమాన సురభరిత పితృలోకమునన్                                                                                     2

తరళ సాధ్వీ లలామ శుద్ధచరిత సుగు

ణచయ విభ్రాజమాన వినమ్ర లలన

సంతత ప్రియ భాషిణి చారు శీల

సత్యసుందరి మాతల్లి ముత్య మెంచ                                                                                        1

సమస్యాపూరణ_డిసెంబర్ 2016

సిలికానాంధ్ర వారి సుజనరంజని పత్రిక:  ప్రారంభించిరి సత్కళా విభవ విద్వన్మండ లాఖ్యాతమున్ ధారాదత్తము సేయ నా సరక సంత్రాసంపు సుక్షేత్రముం బౌరుల్మెచ్చి సగౌరవమ్ము భువి నాప్రాంతమ్ము పూర్వోక్తమౌ సారా కొట్టుకు సజ్జనాళి వెడలెన్ సాహిత్య గోష్ఠుల్ గనన్                                   61 గూఢశ్రుతుల నుడువు ను ద్గాఢ శుభప్రద సుకర సదాచారమనన్ గాఢాను రక్తిఁ దలచిన మూఢాచారము ముదితకు మురిపెము నొసగున్                                          60 వ్యతిరేకార్థమున పూరణాంతరము: గూఢశ్రుతుల నుడువు ను ద్గాఢ శుభప్రద సుకర సదాచారమునన్ గాఢానురక్తి వీడిన మూఢాచారము ముదితకు మురిపెము నొసగున్                                            59 తా ఢీకొన్న ధరాధరమ్ము త్రుటిఁ బాతంబన్న చందంబునన్ బాఢార్థప్రదముల్ దురాత్మ కృత దుర్వాక్యమ్ము లేయన్న నా గూఢంబైన ధనంపు లాభములు కోకొల్లల్ సుమీ యన్న నీ మూఢాచార మొసంగులే మురిపెమున్ బూఁబోఁడికిన్ వేడుకన్                             58 రాధాసుతు డని యేర్పడ నా ధరణీ సురు డలిగి మహాక్రోశమున న్నా ధానుష్కుడు భీతిలి రాధేయుఁడు, వెంబడింప రాముఁడు, బాఱెన్                                                  57 [ రాముఁడు = పరశు రాముఁడు] యోధాగ్రేశులఁ బాండుపుత్రులను దర్పోద్రేకు లా కౌరవుల్ వేధింపం జన ఘోష యాత్రకు మహావీరుండు గంధర్వుడే బాధించంగను ద్వైత గోత్రమునఁ దాఁ బ్రాణార్థ మాసన్నుడున్, రాధేయుం డదె, వెంబడింపఁగ వడిన్ రాముండు బాఱెం గటా                                56 [ఆసన్నుఁడు = సేవకుఁడు; రాముడు: భటుని పేరుగా భావించి]  ఉచ్ఛ నీచముల నెరుగ కుండుదు రట కింపురుషు లిలఁ జేసిరి కీడు వీడి నీతిఁ బండ్లను, చింతిలి నీదు దుర్ద శకు, నములకు భీతిలిరి నాస్తికజనమ్ము                                                       55 ప్రకృతిం గంపిలఁ జేసి యా వఱద దర్పం బూడఁ దగ్గంగ నా వికటాకారపు గృధ్ర రాజముల నాభీలచ్ఛ దోద్రేకులున్ శకునమ్ముల్ గని భీతిఁ జెందిరఁట యాశ్చర్యంబుగన్ నాస్తికుల్ సకలక్షేత్రము లందు హేతు గణ సత్సారంపు సంశోధకుల్                                     54 [శకునము = పక్షి] క్షుతముల బిడాల సవ్యపు గతులను గని కడు నశుభములని జనులు గలతఁ జెంది శకునములకు భీతిలిరి, నాస్తికజనమ్ము వారిఁ జూచి నవ్వి రట నవారితముగ                                                             53 [క్షుతము =  తుమ్ము ; సవ్యము = ప్రతికూలము] వివిధాకర్షణ విక్రయప్రకట నావిష్కార తుల్యమ్ములున్, దివ సంచార నిబంధ జాలకపు రీతిన్నుండెడుం, దీక్ష్ణదృ ష్టి విశాలద్రుమ కాష్ఠ మందునిడు పాఠీ నాశ నాభమ్ముల య్యవకాశమ్ముల వీడినన్ నరుల కాహ్లాదమ్ము సేకూరదే?                                   52 [జాలకము = వల; అశనము = అన్నము , ఎర ] అవనిం బున రవకాశమ లవడునె మఱిమఱి విడువఁ గలతయే మిగులున్ లవలేశమైన నేమి స దవకాశము విడిన నరుల కాహ్లాదమ్మా!                                                        51 కౌరవ వీరులఁ జూచి వి కారముఁ బొందఁ దగు నెట్లు క్షత్రియున కిలన్  శూరుడ! బాణమ్ముల ని ర్వీరుఁడు పో! విడుచు యుద్ధ విముఖుం డగుచున్                                           50 సవనవ్రాతము నిర్వహింప నిల దుస్సాధ్యమ్ము చింతింపగం గవనం బల్లుట ప్రజ్ఞయౌ నవని సత్కావ్యస్వరూపంబులై యవనిన్శ్వాసను నాపి యుంటనది ప్రాణాపాయమౌగాని యీ యవధానం బొక ప్రజ్ఞయౌ నన నసత్యంబే కదా మిత్రమా                                     49 [అవధ+అనము = అవధానము = శ్వాసను చంపకుండుట; అనము =  శ్వాస] భువనత్రయమున నిరత మ నవధ్యులు విరాగులు సుమనస్కు లయిన మా నవులకుఁ బశు ధన ధాన్య దు రవధానము ప్రజ్ఞ యనుట యనృతము సఖుఁడా                                             48 పాప నాశన కారియ ప్రభు సుతుడని యెంచి భక్తిప్రపత్తుల నెల్లను మది నుంచి క్రీస్తుఁ బశ్చిమ సకలోర్విజన వ శంకరునిఁ గొల్చుచుంద్రు క్రైస్తవులు సతము                                                    47 బొంకులు నేర్చి నిత్యమును మూరిన స్వార్థపు బుద్ధిఁ దాల్చుచున్ శంకను వీడి కావలము సల్పగఁ బొందిన ఘోర పాపపుం బంకిల మెల్లఁ బాపి జనవర్గ సురక్షణ భార ధారి యౌ శంకరు నాశ్రయించిరఁట సై యని క్రైస్తవు లెల్ల భక్తితోన్                                        46 [శంకరుడు = సుఖమును గలుగఁజేయువాఁడు] సరసోల్లాపము లెల్ల మారు వికటాసందర్భ హేలాగతిం బరిహాసమ్ములు దెచ్చు నెల్లరకు విభ్రాంతిన్ వివాదమ్ములే దరహాసమ్ములు సాలు వక్త్రమున  శస్త్రశ్రేణులన్ మించగం గరవాలమ్మునఁ గాని కార్యములు తత్కాలంబ చేకూరగన్                                    45 శాస్త్ర విదుల నైనను గుసు మాస్త్ర శరాఘాత సుహృదయార్తులఁ జేయున్ వస్త్ర విశేష లస దబల శస్త్రశ్రేణులను మించు సరి చిరునవ్వే                                                            44 సీత! నీవిక ముక్తవు చెఱను బాసి రాము డవనిజ విన గభీరముగ నుడివె రావణుని చంపితి నని గర్వమునఁ బలుక భర్త, మరణవార్తను విని, భార్య మురిసె                                                         43 వర్తన మేలనో కడిది భారము నేనది మోయ నేర్తునే కర్తకు జాలి లేదనుచుఁ గర్కశు డంచుఁ దలంచి యేడ్చి తా నార్తిని నెత్తి మొత్తుకొనె నత్తరి చిత్తము సంచలింపగన్ భర్త పరేతుఁ డయ్యెనను వార్త వినంగనె భార్య నవ్వెరా                                         42 ఉర్విని నున్న రాజులకు నోర్వగ రాని పరాక్రమంబునన్ సర్వ ధరాధి పోత్తముడఁ జాపగుణధ్వని కౌరవధ్వజా ఖర్వ వినాశ కారణ వికాస ఘనోరుఁ గనుండు నన్ననన్ గర్వము తోడఁ బల్కు విలుకాడె మహారథు డుత్తరుండు బో                                    41 [ధ్వజము = గర్వము; అఖర్వము = అధికము] అమ్మో కాలము దాటి పోయెడిని వయ్యారంబు నీకేల ర మ్మిమ్మీఁ దున్నిటఁ గట్ట వేగముగ జాగేలన్ వరారోహ చి త్రమ్మే నిత్యము వచ్చు నుత్తమ ముహూర్తా లర్ధ రాత్రిన్ వరా లమ్మా రమ్మని పిల్చె భార్యను మగం డయ్యర్ధ రాత్రంబునన్                                   40 ఇమ్మగ బిడ్డడె యాస్తిని నిమ్ముగ నమ్మగఁ దలంచి యీ కరముద్రల్ సమ్మతి నిటఁ బెట్టగ వలె నమ్మా రమ్మనుచుఁ బిలిచె నాలినిఁ మగఁడే                                                      39 [నాలి = మోసము;  మగఁడు = పురుషుడు]  శార్వరి సాగర సైకతస్థలి నిల్చినాకమ్ము వీక్షింప నాస్తికునకు నిర్మలానంత వినీల నభోవీధి రత్నరాశుల వోలె రంజిలుచును దేదీప్యమానమై దివ్యగ్రహ శశాంక తారాగణమ్ములు దర్శన మిడ జలధి తరంగ నిస్వనము దశదిశలు వ్యాపింప జేసిన వనధిని గన వృక్షముల నగల్చు పవన వేగముఁ గన జగమున నడరు ధవళంపుఁ జంద్రికఁ గనఁ గన్నుల మిఱుమిట్లు దెరలి కడలు కొనగ దైవమును నమ్మ కుండగఁ దరమె యుండ                                                     38 ఏవిధి బ్రహ్మాండ మొదవు? రావ రహిత సజలధి ధర భ్రమణము సలుపున్? జీవము చరాచరులకును? దైవమ్మును నమ్మకుండఁ దరమే యుండన్                                                    37 కశ్యప సుతాత్మజుండు ఘ నశ్యామల వర్ణుడునర నాముడు విమతా వశ్యుడు తిరస్కృ తామర వేశ్యను వీక్షించి వేదవిదు లిడిరి నతుల్                                                         36 వేశ్య యలంబుషాఖ్యకును బేర్మి సుతాత్మజు డా కుబేరుడే  వేశ్య సుతుండు కాడె మరి విప్రు డగస్త్యుడు పూజనీయుడున్ వేశ్య తనూజ సూను డిల విశ్రుత రాజట భారతావనిన్ వేశ్యను జూచి మ్రొక్కిరట వేదవిదుల్ గడుభక్తి నెల్లరున్                                        35 తాళపు చెవి యొండున రే వేళం గలముం డొకండు వేగోద్ధతినిం దాళపు కప్పను దెరువగఁ దాళములో నుండు కప్ప దడదడ లాడెన్                                                       34 ఆళి వధూమతల్లి నలినాక్షి జిగీష నొకండు గాత భూ గోళపు వాసు లెల్ల మృదు కోకిల రావమనంగ మెచ్చ హిం దోళపు రాగ మంద వడిఁ దోరపు రాగముఁ జేరలేమి యా తాళములోని కప్ప కడుఁ దల్లడమందె భయార్తచిత్తయై                                         33 [ఆళి = నిర్మలమయిన మనసుగలది; లోనికి+అప్ప=లోనికప్ప] పరమ రసాయ నాంకగణ భౌతిక శాస్త్ర నికాయ సంపద న్నెరుగగ వచ్చునే? నరుల కీ భువనభ్రమ ణాపదేశముం గరువలి వేగ హేతువును గంటిరె? మూర్ఖులు హేతువాదు లీ తిరుమల వేంకటేశ్వరుఁడు దేవుఁడు గాఁడని చెప్పి రెల్లరున్                                    32 [అపదేశము = కారణము] సంస్కృతాంధ్ర పదములకు సంధి జేసి తిరిటఁ దత్సమ మీశుడు తిరుమల పద మిది వికృతి!  యొదవు తిరుమలేశుఁ డెట్లు?  దేవుఁ డగును వ్యాకరణము తెలియఁబరుప!                                                     31 బాసట నిల్వ రామునకు వానర ముఖ్యుడు నర్కపుత్రు న బ్బాసలు సోకఁ గర్ణములఁ బౌరుష మేసర సాధులోక సం త్రాసుల యుద్ధ కోవిదుల రాక్షస వీరుల వైరు లెల్లఁ గొ ర్కాసులఁ జూచి వచ్చినవి గంతులు వేయుచు కోతు లన్నియున్                              30 [ఏసరు = మీఱు,  అతిశయించు; కొర్కాసు =  నిప్పు ఉన్న కట్టె, కొఱవి] సంతసమ్మున కార్తికోత్సవము లందు జనులు వచ్చి చేర వన భోజనములకును భక్ష్యచయ భరిత సుగంధ పాత్ర కర వి కాసులఁ గని వచ్చెఁ గపులు గంతు లిడుచు                                                      29 ఇననిభ తేజ నేత్రము ఫణీంద్ర విభూషణు ఫాల మందునం దనర శశాంకమౌళి యమదర్ప విఘాత మనోభిలాషియౌ యినజ మృకండ సూనులకు నీశ్వర భాసుర మూర్ధ మందు నా యిన శశిబింబ యుగ్మ ముదయించె దినాంతమునందు దద్దిశన్                              28 జనని శివప్రియ సావి త్రి నగాత్మజ గౌరి బాలదినకర నిభ మా కనక తిలక ముఖ శశిని న్నిన హిమకర బింబము లుదయించె నొకమొగిన్                                               27 జ్ఞాతుల గురువుల మిత్రుల ఘాతులఁ జేయంగ నొల్లక కుములెడు దరిం బ్రీతి రణావనిఁ గృష్ణుడు గీతను బోధించె నరుఁడు, గీష్పతి, వినఁగన్                                                       26 [నరుడు, గీష్పతి = పండితుడైన అర్జునుడు ] ధాతకు నైన శక్యమె మదద్యుతి చిత్తుల నుద్ధ రింపగం జేతులు వేయి వెల్గ నతి శీఘ్రమ భూసుర నాకు హోమ గో మాతను దానమిమ్మనుచు మర్మము లెల్లయు రాజనీతి నా గీతను జెప్పె నర్జునుడు గీష్పతియే, వినఁగన్, రణంబునన్                                    25 [అర్జునుడు = కార్త వీర్యార్జునుడు, రణములో పండితుడే]    నిషిద్ధాక్షరములు - ఋ, ౠ, ఎ, ఏ, ఐ, ఒ, ఓ, ఔ అనే అచ్చులు, ఆ అచ్చులతో కూడిన హల్లులు: రావణాది దుష్ట రాక్షస సంహార! సకల సురవరగణ సన్నుత! భవ సాగర పరిరక్ష! సత్య పరాక్రమ! రాగ దయ్య గావ రామ చంద్ర!                                                                      24 సీతా మానస సాగర శీతాంశుసమాసితాంగ! జిత కీనాశా! భీత లవణాల యాశ్రిత! వీత భయామర మునివర వినుతా! రామా!                                                        23 వడ్డిఁ గట్టఁ జాలునె పంట నడ్డి యింక జితికి నడువ లేకుండగ బ్రతికి యుంటె తంట కంట నీరారునె దాని కంటెఁ దండ్రి! మరణమ్ము సంతోషదాయకమ్ము                                                            22 అనితర సాధ్య భక్తి మహిమాన్విత భాగవ తోత్తముం డటం గనక పరిచ్ఛదాత్మజుడు కైటభ దైత్య విరోధిఁ బిల్వ వే యనిమిష లోక మేగ నసురారి నృసింహ నఖాసి ఘాతయై జనకుని చావు పుత్రునకు సంతసముం గలిగించు సత్యమౌ                                      21 సరళతర పరిష్కృతములు సరస విలసి తారవింద సమములు క్షీరాబ్ధి మథన తుల్య మేధో మథన పద్య తోరణమ్ము శంకరాభరణము సమస్యలకు నెలవు                                                               20 తరగని సంపదున్న మరి తారక రాముడు చిక్కె చిక్కులం బరగెను వెన్నదొంగ చిఱు బ్రాయము నుండి సమస్యలందున న్నరయఁగ శంకరాభరణ మందు సమస్యల వెల్లువే కదా ధరణి తలమ్మునందు సుకృతమ్ములఁ దీరు సమస్య లింపుగన్                                    19 లలితమ్ముగ యజ్ఞమ్మున  జ్వలితం బగుచుండ నంతఁ బామరు డొకడున్ సలిలమ్ము గుమ్మ రింపగ బలవంతపుఁ జావు వచ్చె భాస్కరున కటన్                                                          18 [భాస్కరుడు =అగ్ని]  ఇల వేదాంతము లెల్ల జెప్పుదురు లోకైకత్వ వాదమ్మునున్ ఫలితం బెంచగ వట్టి మాటలు సుమీ పంతంబులే ముఖ్యముల్ కలనైనం దలచంగ లేము కుల సంగ్రామంబు పేట్రేగగన్ బలవన్మృత్యువు ప్రాప్తమయ్యె రవికిం బ్రారబ్ధకర్మంబునన్                                           17 [రవి = జీవుడు] చలమును విడనాడి యమున హలధర కోపపరితప్త హల ఘాతమునం దలవంచ వ్రయ్య గతియై బలరాముఁడు సీతఁ జూచి ఫక్కున నగియెన్                                                         16 [వ్రయ్య = చీలిక; సీత =నాఁగటిచాలు] వలయాలంకృత రత్నకుండల యుగప్రద్యోత కాంతార సం చలనానంద తరంగ హృత్కమలినీ సంతుష్ట బింబోష్ఠినిం బలలాశామతి కాకచుంచు కృత సంపాతవ్రణక్షిప్త దో ర్బలరాముం డవనీతనూజఁ గని దుర్వారమ్ముగా నవ్వెరా                                           15 [పలలము= మాంసము; ఆశ=దిక్కు; మతి=ఇచ్ఛ;  వలయము =  కంఠమాల ] బాహాటంబుగఁ బండితబ్రువుల వే వారింప ఘోరమ్ముగన్ సాహాయ్యమ్మును  బొంది సత్కవుల సత్సారార్థ లీలా పద వ్రీహివ్రాత సమృద్ధ సంయుతము ప్రావృట్కాల మేపారగన్ సాహిత్యాధ్వము దుమ్ము రేగినది దుష్కాలమ్ము ప్రారంభమై                                          14 [పదవ్రీహివ్రాతము= పదము లనెడి వడ్ల సమూహము] ఆహా! సుదినంబిది కో లాహల మింక చెలరేగ లలిత కవులకుం బాహి యనఁ గుకవి సంఘము సాహిత్యాధ్వమున దుమ్ము సమధిక మయ్యెన్                                                         13 పుణ్య మెట్లు పొందు పురుష పుంగవు డింకఁ దీర్థ యాత్ర సేయ? దీనులకును ధనము సుంతయైన దానము లేదనఁ దప్పు,  సేయువాఁడె ధర్మవిదుఁడు                                                                       12 చెప్పిరి పెద్ద లెల్లరును జీవు లశాశ్వతు లెంచ నిద్ధరన్ గొప్పల కోసమై ధనము గోవెల కిచ్చిన ధన్యుడౌనె తా నప్పులు సేసియైన సకలార్తుల కిచ్చిన సద్గుణుండ యీ తప్పులు సేయు మానవుఁడె ధర్మవిదుం డన నొప్పు నెల్లెడన్                                         11 అక్షౌహిణీ సమేతము నీ క్షోణినిఁ గావగ మది నెంచి యడరెడిన్ సుక్షత్రియులను విదళిత రాక్షసుల సహస్రదృక్కు రక్షించు సదా                                                                    10 రాక్షసు లెల్లరన్ సతము రక్షణ సేయు, సహస్రనేత్రుఁడే దక్షతఁ బూని పోరినను, దానవ వంశ గురూత్తముండు నే కాక్షుడు భార్గవాన్వయ మహార్ణవ సోముడు బ్రహ్మ తేజుడు న్నక్షయ వేద పారగుడు నద్భుత శిష్యగణాభిమానియున్                                               9 తులసీ తరు పర్ణైకై క లఘుత్వాంగక! సుమిత్ర గణ సేవిత! తా  ర లస దమృతకర నిభముఖ! సలలిత ఘననీల వర్ణ సదజిర కృష్ణా!                                                                       8 కఱకుఁ బలుకైన ముదితుఁడె కన్న తండ్రి తనదు ప్రశ్నకు నీయ నుత్తరము విదిత మెల్లరకుఁ బదమూడున కింపుగఁ బద మూడు నాలుగు గలిపిన ముప్పది కద                                                                    7 దాడులు సేయు ఘోరగతి దౌష్ట్య గుణమ్ములు మానవాళిపై వీడక క్రోధ మోహములు విస్తృత లోభ గుణాత్త చిత్తులై యోడగ నీషణేంద్రియము లుర్వి జనాశ్రిత దోషకారకుల్ మూడును నాలుగున్గలియ ముప్పది యౌఁగద లెక్కఁ జూచినన్                                          6 [ముప్పు+ అది = ముప్పది ; ఈషణత్రయము(దారేషణము, విత్తేషణము, పుత్రేషణము),  అంతఃకరణ చతుష్టయము (మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తము, అహంకారము)] సురవర లోక మేగుదురు శుద్ధ చరిత్రులు దైవ చింతనా పరవశ చిత్త మానవులు భక్త శిఖామణు లెల్ల రిద్ధరం దరతమ భేద హీన సమ దర్శన భాసిత దివ్య దక్షిణా వరసుర లోక మేగుదురు వారక చేసినఁ బాప కృత్యముల్                                                 5 [దక్షిణా వరసుర లోకము = యమలోకము] విష్ణు లీల లెఱుఁగ గల విబుధు లేరి కుమిలి మరణావసాన మగు సమయమ్ము న మది నారాయణస్మరణ మహిమ నిక   స్వర్గలోక మేగెదరఁట పాపులెల్ల                                                                               4 చదువు సంస్కారముల మేటి చతురు డగుచుఁ బరుల ధుఃఖము మరలింపఁ బాటు పడుచు నన్య దారలఁ గోరక యవనిఁ దనదు సాని పొందున్నవారలే సత్పురుషులు                                                                       3 [తనదుసాని = తన భార్య]  దాన గుణప్రవృద్ధ పర దార ధనాళి విముక్త మానసుల్ మానవ ధర్మ సంస్థిత సమంచిత భావ సమాశ్రితాత్ములున్ దానవ నైజహీన గురు ధార్మిక సద్గుణ సత్యయుక్త స త్సానుల పొందు గల్గిననె సత్పురుషుల్ యశమున్ గడింతురే                                           2 [సత్సానువు= మంచి మార్గము] విస్తరంపు టరుగది భువి మితిమీఱ వాయువర్త్మము మించగఁ బందిరిఁ గన హరితపు టరటి మ్రానులు నంద మీయ ముచ్చటగ బెండ్లి యచ్చట ముదము నొసగె                                                                         1