Talupulamma Tallii Trisati

తలుపులమ్మ తల్లీ త్రిశతి.

వింశతి పద్య ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు.

5/1/2020.

 

తలుపులమ్మ వృత్తము.	శ్రీకరమై వెల్గు నీ పాద చిహ్నములు మది నిల్పి భక్తిన్ నీ కథ లన్నింటి నింపార నెమ్మి దలఁచుచు సంతత మ్మే వీఁకఁ జరింపంగఁ గారుణ్య వీక్షణముల నొసంగుమా దే వీ! కరుణాంభోనిధీ! మాకుఁ బెన్నిధి! తలుపులమ్మ తల్లీ!	1.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	ఒక్కొక గ్రామంబు నందుందు వొక్కొక యభిధఁ బ్రస్తుతింపం జక్కఁగ నిత్యమ్ము మా యూరి సంతస మలర గోగులమ్మా దక్కఁగ నీకక్క ముత్యాల తల్లినిఁ గదిసి యుంటి వమ్మా పెక్కురు మ్రొక్కంగ నిన్మాకుఁ బెన్నిధి! తలుపులమ్మ తల్లీ!	2.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	అమ్మలఁ గన్నట్టి పెద్దమ్మ వందఱిఁ గనుచు నుండఁగా నే లమ్మరొ మాకింక దుఃఖంబు లారయఁ బుడమి భక్తితో మే మిమ్ముగ నింగొల్వఁ గెందమ్మి యీక్షణ శశి నిభాననా నీ విమ్మిల మా కెల్ల సౌఖ్యమ్ము లింపుగఁ దలుపులమ్మ తల్లీ!	3.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	అజ్ఞత నిన్నేర కుండంగ నన్య సురలను గొల్వఁగా నే విజ్ఞులు బోధింప రారమ్మ పేర్మినిఁ గడు విచిత్రమే య ల్పజ్ఞుల మేమమ్మ నీవుండఁ బన్నుగ వెతలఁ గాంతుమే వే దజ్ఞవు లోకైక మాతా! యుదారద! తలుపులమ్మ తల్లీ!	4.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	విద్దెలు రాణించుఁ గీర్తింపఁ బెద్దగ నుతుల నిన్ను భక్తిన్ ముద్దుగఁ బ్రొద్దెల్లఁ బాడంగ నొవ్వ గళము భవమ్ము లాఱున్ సుద్దులఁ బూజింప నిత్యమ్ము చొప్పడు సిరు లనంత రాశుల్ తద్దయు నిన్నెంచ నీవౌదు త్రాతవు తలుపులమ్మ తల్లీ!	5.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	తద్భవ సంసార పాథోధి దాటఁగఁ దరణ మౌదు వమ్మా యుద్భవ పాపౌఘ వల్లీ వరోగ్ర నిశిత కుఠార మీవే యద్భుత కారుణ్య రత్నాక రాంబువుల మము ముంతువమ్మా సద్భట సంచారవై కొన్ము సన్నుతిఁ దలుపులమ్మ తల్లీ!	6.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	చక్కఁగ నా శారదా దేవి సంస్తుతి వలనఁ గల్గు విద్యల్ మక్కువ నా మాధవీ దేవి మన్ననల నగు విత్త రాశుల్ తక్కక నా పార్వతీదేవి దక్కెడు కొలువ మంగళమ్ముల్ సిక్కును నిన్నెంచి కీర్తింప శీఘ్రమ తలుపులమ్మ తల్లీ!	7.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	మూకలు పల్కంగఁ బల్కంగ మూరెన తలఁపు తల్పు గాఁగన్ వ్యాకరణ మ్మేల మాకింకఁ బన్నుగఁ బలుక నట్టు లైనం దాక నిరోధింపఁ దల్పుల్ గదా కలుషితములౌ తలంపుల్ ప్రాకటమే యమ్మ నామమ్ము పావని తలుపులమ్మ తల్లీ!	8.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	వత్తురు నిన్వేడ నిత్యమ్ము పామర జనులు దూరదర్శుల్ తెత్తురు మ్రొక్కుల్ నిదానమ్ము తీర్చఁగఁ జెలఁగి నీకు భక్తిం జిత్తము నందుంచి మత్తిల్లి చిందు లలయఁగఁ ద్రొక్కుచుందుర్ వత్తువు కాపాడ నీవంచు వారక తలుపులమ్మ తల్లీ!	9.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	జాతర వీక్షింతు వుప్పొంగి చారువదన విలాస లీలన్ మ్రోతలు మ్రోగంగ వాద్యాలు ముమ్మరముగఁ బురమ్ము లోనన్ నేతుల నైవేద్య మీయంగ నేరముల గణియింప కమ్మా వ్రాతలు మావెల్ల మార్చంగ రమ్మిఁకఁ దలుపులమ్మ తల్లీ!	10.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	కన్నులు సూర్యుండు చంద్రుండు గాఁగ ననిశము వెల్గుచుండం జెన్నుగ శూలంబు హస్తంబుఁ జేరి మఱి  విలసిల్లు చుండం బన్నుగ సింహంబు రౌద్రంపు వాహన మగుచుఁ గొల్చు చుండన్ దన్నుగ నీవుంటి వమ్మా సతమ్మిలఁ దలుపులమ్మ తల్లీ!	11.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	ఎవ్వరు నేమేమి నీ కీయ నీ ధర నెలమిఁ గొందువమ్మా యెవ్వరు కేల్మోడ్చి  నిన్నెంచి యేమొఱ లిడినఁ గాతువమ్మా దవ్వులఁ దా ముండి రాలేక తల్చ నిను మది వత్తువమ్మా నొవ్వులు రావమ్మ నోఁచంగ నోములు తలుపులమ్మ తల్లీ!	12.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	పేరులు నీ కుండు వేవేలు పెద్ద వట యిల నమ్మలందుం   గోరఁగ నెవ్వారి కిన్నీవు కొంగు పసిడివి యౌదు వమ్మా దారులు లేకున్నఁ జూపంగ దారిని నవుదు వీవు దిక్కే పేరిమిఁ జూడంగ మా కీవు పెన్నిధి తలుపులమ్మ తల్లీ!	13.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	రా వకటా సుద్దు లర్చింప రాగముల దయఁ జూపు మమ్మా లే వకటా సొమ్ము లర్పింప లేశమును నను గావు మమ్మా చేవయు నా బొంది లేదమ్మ చేరి నిను గొలువంగఁ దల్లీ యే విధి నన్నింక రక్షింతు వింపుగఁ దలుపులమ్మ తల్లీ!	14.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	చాలిఁక నూరంత మార్మ్రోగు చప్పుడులు గుడి దద్దరిల్లం జాలిఁక నాట్యమ్ము లల్లాడఁ జట్టలు వెకిలి చేష్ట లింకం జాలిఁకఁ గ్రూరంపుఁ బాపంపు జంతు బలు లవి మాన్పుమమ్మా చాలదె పూజింపఁ జూపించి శాంతము తలుపులమ్మ తల్లీ!	15.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	పర్వత పక్షాళి సంహార వాసవ ముఖ సురాళి వంద్యా! పూర్వ సకౌబేర దిఙ్నాథ మోద కర జగ దేక మాతా! సర్వజ నారాధ్య దుర్భేద్య శక్త్యనుపమ శివార్ధ భాగా! యుర్విని నీ వుండ మాకుండు నూఱట తలుపులమ్మ తల్లీ!	16.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	గుహ్య తరం బౌను నీమాయ కోమలి సురవ రాళికిన్ నీ వాహ్యము దైత్యాళి కెంచంగఁ బ్రాణ పవన వినాశకంబే లేహ్యము నీచూపు పాపఘ్న లేపన నిచయ సన్నిభమ్మున్ సాహ్యము నిత్యమ్ము మాకిమ్ము శాంభవి తలుపులమ్మ తల్లీ!	17.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	చక్ష్వమ లోత్తుంగ పక్ష్మ ప్రచార మిడు జన విహ్వలమ్మున్ భిక్ష్వవలోక ప్రకాంక్ష ద్రవీకృత విమల దివ్యచిత్తా యిక్ష్వతి మాధుర్య ధారా మహేక్షణ రుచిర రూప! ప్రజ్ఞా చక్ష్వవిరామ స్తుతీద్ధ ప్రజాక్షిద! తలుపులమ్మ తల్లీ!	18.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	సవ్యపుఁ జారిత్ర్య మే నూని సత్య గతిఁ జరియింప నిమ్మా కావ్యము లల్లంగ భవ్యమ్ముగా మఱి గిరలు నేర నమ్మా దివ్యతమం బైన త్వన్నామధేయము మది స్మరింతుఁ బూజా ద్రవ్యము లర్పించి పూజింతుఁ దప్పక తలుపులమ్మ తల్లీ!	19.
తలుపులమ్మ వృత్తము.	క్షుద్రము లా పూజ లేలమ్మ కోరుదు సలలి తాంతరంగా!  రౌద్రము నీ కేల నూనంగ రాగమయ హృది భద్రకాళీ! రుద్ర తనూద్భాసి తార్ధాంగ! లోలిత నయన పద్మయుగ్మా! భద్రము లింపార మాకిమ్ము భార్గవి! తలుపులమ్మ తల్లీ!	20.

 

 

అనంత వాణీ శతకము

అనంత వాణీ శతకము

పంచ పద్య ప్రణీతము: పోచిరాజు కామేశ్వర రావు.

 

 

శంకరాభరణ వృత్తము	శ్రీ సరోజ వరాస నాత్మశ్రీ రాజ్ఞి! విద్యైక నేత్రీ! శ్రీ సరాక్ష శుక ప్రభా నాళీ కేద్ధ పుస్తైక హస్తా! భాసురానన! కాశ్యపేయ వ్రాతార్చితాంఘ్రి ద్వయాబ్జా! హాస భాసిత సన్ముఖీ! నిన్నర్చింతు సద్భక్తి వాణీ!	1.
శంకరాభరణ వృత్తము	వాస మింపుగ సత్య లోక ప్రాంతంపు ధామమ్ము దేవీ! బాస లన్నియు సంతతమ్మున్ భాసిల్లు నీ నోట మాతా! వాస వాది సురాళి నిన్నంబా కొల్త్రు నిత్యమ్ము భక్తిన్     హాస భాసిత సన్ముఖీ! నిన్నర్చింతు సద్భక్తి వాణీ!	2.
శంకరాభరణ వృత్తము	ఆస బాసర కేఁగి బ్రాహ్మీ! యర్చింత్రు నేర్వంగ విద్యల్ వాసి కెక్కితి భారతీ! విశ్వం బందు నిందుండి ప్రీతిన్ నీ సముల్ కలరే ధరిత్రిన్ నీరేజ పత్రాభ నేత్రా!     హాస భాసిత సన్ముఖీ! నిన్నర్చింతు సద్భక్తి వాణీ!	3.
శంకరాభరణ వృత్తము	భాసురం బగు నీదు వీణా వాద్యమ్ము విశ్వమ్ము లోనం ద్రాస మెల్ల నశించు వేడం దల్లీ మదిన్ నిన్ను నిత్యం బో సరస్వతి! భారతీ! నీ వుండంగ డెందమ్ము నందున్        హాస భాసిత సన్ముఖీ! నిన్నర్చింతు సద్భక్తి వాణీ!	4.
శంకరాభరణ వృత్తము	భాసు రాబ్ధిజ పన్నగేం ద్రాభ క్షీర రత్నాక రాంభో జాసమాన తుషార మందా రాకుప్య శైలేంద్ర ఫేన వ్యాస కాశ మరాళ కుందా భాకార పద్మాయ తాక్షీ హాస భాసిత సన్ముఖీ! నిన్నర్చింతు సద్భక్తి వాణీ!	5.

 

 

శంకరాభరణ వృత్తము - గణములు ... ర-స-య-త-త-గగ.  10వ అక్షరము యతి, ప్రాస నియమము కలదు

సమస్యాపూరణ_అక్టోబర్ 2022

హింస యనఁ దగదు పురుషో

త్తంసులఁ గాపాడు నట్టి తఱి నెంచఁగ వి

ధ్వంసమున లేదు దోషము

హింసా వాదమ్మె ప్రజకు హితముం గూర్చున్                                       61                      

కంసారాతిని నుంచి నిత్యము మదిం గామాది షడ్వైరులే 

సంసేవింప లయమ్ములై మనమునన్ శాంతమ్ము సేకూరఁగా 

సంసారార్ణవ ముత్తరింప ధరలోఁ జక్కంగ సత్యవ్ర తా 

హింసా వాదమె మేలుఁ గూర్చుఁ బ్రజకున్ హేలా విలాసమ్ముగన్           60                

దాక్ష్యము ధైర్యము నిత్యా

పేక్ష్యములే మానవులకు వృధ్యర్థములై 

వీక్ష్యమ లే శాప్రాపిత 

లక్ష్య రహితు మెచ్చెదరు సలక్షణుఁ డంచున్                                       59     

సాక్ష్యము కాఁగ సంతతము సత్య చరిత్రకు మానవాళికిన్

దాక్ష్యము మీఱఁ గార్యముల ధైర్యము తోడుత సర్వ మాన వా

పేక్ష్యము శుద్ధ వృత్తమున వెల్గుచుఁ జంచల బుద్ధి సంత తా

లక్ష్యము లేని వ్యక్తిని సలక్షణుఁ డంచును మెత్తు రీ ధరన్                     58                                

[సంతత + అలక్ష్యము = సంత తాలక్ష్యము]                                                                          

ఆత్మజుని హిరణ్యకశిపుఁ డత్యధికపు

టాగ్రహమ్మున హరిఁ జూపు మంచుఁ గోరి

నంతఁ బ్రహ్లాదుఁ డా హిరణ్యాక్షు దైత్యు

నన్నకుం జేటుఁ గూర్చి మహాత్ముఁ డయ్యె                                           57                            

మున్ను విభీషణుండు పరిపూర్ణ నయజ్ఞుఁడు రావణానుజుం

డన్నను వీడి రామ శరణాగతుఁడై యని లోనఁ దోడ్పడెన్ 

మిన్నగ స్వీయ మంత్రుల సమేతము తెల్పెను లంక గుట్టునే 

యన్నకుఁ జేటుఁ గూర్చిన మహాత్మునిఁ దమ్ముని మెచ్చి రెల్లరున్         56                                               

కులుకుచు నాటలఁ బాటల

లలనలు బాలలు పురుషులు రమ్య తరముగా  

లలి తోత్సవ ఘన కోలా

హలమునఁ బ్రజ లెల్ల మున్గి రద్భుత రీతిన్                                          55   

కలవర మింత లేక మదిఁ గ్రన్నన సిద్ధినిఁ బొందఁ గోరుచుం  

దెలతెలవాఱ లేచి కడు దిట్ట తనమ్మున సంభ్రమించుచున్ 

వలసిన రీతి నింపుగను బండుగ నాఁడు నిజేష్ట కార్య దో

హలమున మున్గి రెల్ల ప్రజ లద్భుత రీతిని వింత యెట్లగున్                   54        

జల్లన గుండియ జాఱఁగ 

మెల్లగ మార్జాల మడలి మృగ రాజము చిం

తిల్లి కడు దుశ్శకున మని 

పిల్లినిఁ గని సింహమకట భీతిలి పాఱెన్                                                53               

తల్లడిలంగఁ జేయ సమదమ్మున నల్వురు వీరు లైనఁ జిం  

తిల్లిరి పాండు రాట్సుతులు దీనులునై యనిఁ గుంభ సంభవుం

డల్లిన వ్యూహ మందుఁ బతి కల్లుఁడు సైంధవుఁ డోడి రక్కటా  

పిల్లినిఁ గాంచి నంతటనె భీతిలి పాఱెను సింహమక్కటా                          52          

సత్య కాలము నాటి వచనము లేల 

యొక్క కలి కాల మందెంచ నిక్కముగను

నేటి యీ మాట నిజమండి వాటముగను 

సత్యమునుఁ బల్కఁ గల్గును సంకటములు                                           51       

అత్యధికంపు నష్ట మిల నందఱి కేర్పడు నట్టి వేళలో 

సత్యము పల్క కుండుటయె సత్యము నెంచిన సూక్ష్మ ధర్మమౌ 

నిత్యము నేటి కాలమున నేర్పు వహించి భృశమ్ముగా పృథ

క్సత్యముఁ బల్క నాపదలె కల్గు నసత్యముఁ బల్క మేలగున్                  50             

అంబర మంటెడు భంగని 

సంబరపడు చుండి యుండ సంతతమును దా

నంబలి కుడువఁగ వానికి 

సాంబారా రసమ హితము సంతసము లిడున్                                       49       

సంబోధించుచుఁ బిల్చు చుంటి నిను నో సన్మిత్రమా ప్రీతితో 

నంబారావము నాలకించి మదిలో నానందముం బొంది తా

నంబా యంచును దల్లినిం గదియు నా యాదూడ చందమ్మునన్ 

సాంబా రార సమాహితం బగు రుచిన్ సంతోషమున్ గూర్చెడిన్              48              

కేళీ లీలను గొల్చిన 

ఫాలాభీలాంబకుండు వరము లొసంగుం 

జాలుం జా లీ పల్కులు  

భోళాశంకరునిఁ గొలువ మూఢత్వంబౌ                                                  47        

వేళాకోళపు టా కళాసమును సంప్రీతిన్ ధరించెం గదా 

తాళం జాలక త్రాగుఁడీ విస మనన్ ధైర్యమ్మునం ద్రాగఁడే 

తాళధ్వాన సమేత నర్తకు నహో ధర్మంబె  వా రిట్లనన్  

భోళాశంకరుఁ డేదొ యిచ్చుననుచుం బూజింప మూఢత్వమౌ                    46    

చేరుటకు నుండుఁ గనఁ బెక్కు కారణములు 

పాడు చింత లేల నెదల భామ లందు 

మే నలర వచించిరి యిట్లు నేను గన్న 

వా రకామినులం జేరు వాఁడు బుధుఁడు                                                 45      

కా రిల వారు నైజమునఁ గామిను లెన్నఁగ శుద్ధ బుద్ధినిన్ 

దారుణ మైన వేళలను దామర సాక్షులు దారిఁ దప్పఁగాఁ 

గోరుచు నుద్ధరింపఁ దగఁ గూరిమి మీఱఁగ మంద భాగ్యలన్ 

వారక వారకామినుల వద్దకుఁ జేరెడి వాఁడు విజ్ఞుఁడౌ                                   44   

మాట లెల్లఁ గా నక్కట బూటకములు

దాఁట వింతగ నవి యెల్లఁ గోట లడరి

యయ్య వ్రాయఁ గరమ్ములు డయ్య మిగులఁ

బుస్తకమ్మునఁ బుట లెల్లఁ బొట్లములకె                                                      43  

విస్తృత గ్రంథ రాజ మని భీకర రీతిని సంభ్రమించుచున్

సుస్తిమితమ్ము లేక మదిఁ జోద్యపు వ్రాతలు వ్రాయ స్వీయ సం

ప్రస్తుతి దాఁట మేరలను బాఠకు లమ్మఁగఁ బుస్తకమ్ములం

బుస్తక మందునం బుటలు పొట్లములం దగఁ గట్ట నౌనుగా                             42 

                

దైత్య నాథుఁడు నిర్జర ధర్షణుండు 

నై హిరణ్యాక్షుఁడు వెతల నవని కొసఁగె 

నర మృగేంద్రుని  వాని ప్రాణమ్ముల యప

హరుని పుణ్య వాసమ్ము సింహాచలమ్ము                                                    41      

వివరింపంగ నృసింహ రూపమున నా విష్ణుండు లక్ష్మీశుఁడే 

ఛవి విశ్వమ్మున జ్ఞాన సంపదల నాచ్ఛాదింప నుత్సాహియై

భువిలో శుద్ధ దయా రసార్ద్రహృదియై ముల్లోక జీవాళికిన్ 

శివుఁడే పూజల నందఁగా వెలసె నా సింహాచలం బందునన్                           40                 

కలవర మందఁగ వేఁడికి 

నలు దిక్కులు దిట్టముగఁ దనరి నల్లని మ

బ్బులు కమ్మి కురియ వర్షము

చలి వేసవి లోనఁ జెలికి సంతస మిచ్చెన్                                                      39                        

లలనకు నిష్ట మంచు ననురాగము మీఱఁగ సత్వరమ్ముగన్ 

సలసల కాచి తోయమునఁ జక్కని వంటక మెంతొ ప్రీతినిన్ 

వలసిన యంత కమ్మని సువాసన నీనెడు కూర సేయ బ

చ్చలి గడు సంతసం బిడెను జానకు వేసవి మండు టెండలో                            38  

సీస పద్యము లందు నశేషముగ లి

ఖింప సర్వ శాస్త్రమ్ముల నిం పొదవఁగ 

ధర్మ శాస్త్ర విజ్ఞానులు తథ్యముగను  

శాస్త్ర మర్మముల్ గలవు సీసాల లోన                                                           37                            

దోసం బెంచక సత్కవి ప్రవరు లుద్ఘోషించి డెందమ్ములం 

ద్రాసం బేర్పడ దుమ్ము వట్టు నని నిర్ధారించి రాజన్మహో

ల్లాసం బొప్పఁగఁ గట్ట వస్త్రమున నుద్గ్రంధమ్ము లింపార ని

స్సీ సా లందున నిండి యున్నవి గదా చెన్నొందు శాస్త్రార్థముల్                         36                  

[సాలు = సన్న వస్త్రము]  

కలుషితం బయ్యెఁ దోయము కాశి యందుఁ 

దోరముగ మునుక లచట మూరఁ జంద్ర 

శేఖర పుర గంగను శుద్ధి సేయఁగ మును 

పాప మది పుణ్య మయ్యెను పావనముగ                                                       35          

[మునుపు + ఆపము+అది =మును పాప మది]

పాప మనమ్ము తోడ శిశుపాలుఁడు సంతత మూని వైరముం

గోపము ద్వేష తాపములు ఘోర తరమ్ము సెలంగఁ గృష్ణు సం

తాప మొసంగఁ దిట్టఁగను దారుణ చక్ర నికృత్త కంఠుఁడై  

పాపము పుణ్యమై పరమ పావన పీఠ మలంకరించెడిన్                                     34            

పరికింపఁగ సూ క్ష్మార్థ మ

డరు హింసా పదమునకు నెడఁద నిక్కముగన్ 

ధర వీడి సజ్జ నాలినిఁ

బరులన్ హింసింపఁ బుణ్య ఫలముల్ దక్కున్                                                  33      

నర విల యార్థ కర్ములకు నైతిక భావ విహీన పూరు షో

త్కరమనకుం గఠోర తర తర్జన చిత్త విలాస కోటికిన్ 

గురు జన ఘోర దూషకులకుం గుటి లాత్మక పాప కార్య త

త్పరులకు హింసఁ గూరిచెడి వానికి దక్కు నగణ్య పుణ్యముల్                             32 

వింత వింత లెన్నొ చింతింప దేవుని

సృష్టి లోన నెఱుఁగఁ గష్ట మౌను

వీఁకఁ జెరుగు చుండ వేసవి నిప్పులు

మంట లందు విచ్చె మల్లె పూలు                                                                     31        

అంటు కొనంగ నిప్పు కని యాజ్యము వోసిన భంగి దోఁపగాఁ

గంటికిఁ గున్కు రాక నిసిఁ గాఱియ నందఁ గరం బెడంద పు

ట్టింటికి నేఁగ స్వీయ సతి హెచ్చఁగ నా విరహంపు టగ్ని యా

మంటల లోన విచ్చుకొనె మల్లెలు సల్లుచుఁ దావు లెల్లడల్                                30 

                          

వే నాశ మౌను  జ్ఞానం

బే నాశ మగు నిజ కీర్తి యెద చల మున్నన్  

మానవునకు మూర్ఖపు రో

సానికి, నతుఁడై సతికి, విషం బిడఁగఁ దగున్                                                   29                 

కానరు మంచి చెడ్డలను గామ సముద్రము నందు మున్గఁగా 

దానవ బుద్ధి వీడ రెద ధర్మము నెంచరు సుంత యేనియున్ 

మానవ! కాంచ నెంచినను మానక దుర్భర రౌర వాదులన్ 

సానికి మ్రొక్కి పత్నికి విషం బిడు టొప్పు వివేక శీలికిన్                                    28     

సలలితము నాదు డెందము 

వలదీ రీతిఁ బలుకంగ వచనము లంభో

ధు లన మహా నదు లన వల 

లల లన నా యొడలు వడఁకె లావును దగ్గెన్                                                   27          

[వలలు+అలలు+అన= వల లల లన ]

పలు పలు రీతులన్ మదిని భామరొ యూహలు రేఁగు చున్నవే   

తలఁపుల శార దేందుముఖి తాండవ మాడుచు వీడ కుంటివే 

కలవర మాయె డెందమునఁ గాంతరొ కంటివె నిన్ను జూడ బా

ల లలన నా యొడల్ వడఁకె లావును బింకము దగ్గెఁ జూడుమా                           26      

నృప కుమారు లెల్ల రెదల నివ్వెఱపడ 

ధరణిసుర సంఘ మెల్ల ముదమ్ము వడయ 

బెట్టిదమ్ముగఁ జప్పటల్, కొట్ట నరుఁడు  

మత్స్య యంత్రముం, గొట్టెను మాద్రి సుతుఁడు                                                   25     

ఆ నర నామధేయుఁ డసితాభ్ర నిభాంగుఁ డవక్ర విక్రముం  

డా నగ వైరి యాత్మ భవుఁ డర్జునుఁ డాజిని దుర్జయుండు దా

మానిని కుంతి కాత్మజుఁడు మాద్రికిఁ బుత్రుఁడు కాక యుండునే 

మానక మత్స్య యంత్రమును మాద్రి కుమారుఁడు గొట్టె వీరుఁడై                            24                           

అంచితముగఁ గానల సంచరించు చుండ  

భాగ్య హీనత వైదేహి మృగ్య మయ్యెఁ 

బృథ్వి నెచ్చ టైనను గనిపింప కున్న

సీత రామున కేమౌనొ చెప్పఁ గలవె                                                                     23    

ఈ తారా గణ మెన్న నిక్కముగ వే యేండ్లేఁగినన్ సాధ్యమే 

భూతవ్రాతము నెన్న విశ్వమున సంపూర్ణమ్ముగా సాధ్యమే 

యే తంత్రమ్మున నైన సాధ్య మగునే యెన్నంగ భూరేణువుల్ 

సీతారాముల బంధ మిట్టి దనుచుం జెప్పంగ సాధ్యం బొకో                                     22         

ఈ విశ్వమ్మున మఱి యే

తావునను వెదకిన నంద తాఁ గనిపించున్ 

భావింపఁగ దూరమునన్

దేవుఁడు లేఁడనుచు నమ్మి నిత్యముఁ గొలుతున్                                                  21          

పావన మానసమ్మునను వంచన నేరక సుంత యేనియున్ 

జీవన యాత్ర నివ్వసుధఁ జెన్నుగఁ జేయుచు ధర్మ బద్ధుఁడై 

వావిరి గొల్వ డెందమున భక్తినిఁ గావని నిర్దయుండునౌ 

దేవుఁడు లేఁడు లేఁడని మదిన్ నెఱ నమ్ముచుఁ గొల్తు నిచ్చలున్                             20      

ఘర్షణము సెలరేఁగెను గాంచ మదిని  

వర్షము లధికం బగుటను వంతతో న

మర్ష మంత విజృంభింప మానసమునఁ  

గర్షకుం డేడ్చె నింగి మేఘములఁ గాంచి                                                                 19       

మర్షము క్రుంగె నేమొ మఱి మర్త్యుల పైనఁ గడింది వజ్రికిన్ 

ధర్షణ మిట్లు మిక్కుటము దా నిడ మా యపరాధ మెద్దియో 

వర్షము కుండ పోత వలె వారక కుర్యఁగఁ దిర్గి యింకనుం

గర్షకుఁ డేడ్చె మేఘములఁ గాంచియు శ్రావణ మాస మందునన్                                18         

అలరుచుఁ జక్కని స్తోత్ర

మ్ములు పాడుచు రాగ మొప్పఁ బుణ్యాత్ముం డా  

ఫలములు పుష్పమ్ములు కో

మల మిడి పూజించె నొక్క మనుజుఁడు భక్తిన్                                                           17     

సలలిత భక్తి సంయుతము స్వామి పటమ్మును నిల్పి సన్నిధిం 

దలఁచుచు నామ మంత్రములు తమ్ముల మింపుగ నారగింపులున్ 

జలనిధి శుద్ధ తోయమును జందన మింకను బూలగుత్తి ని

ర్మల మిడి పూజఁ జేసె నొక మానవుఁ డంకిత భావ మేర్పడన్                                      16  

దేహము దేవాలయ మా

గేహము పరమాత్మ యుండు కేలీ గృహమే 

శ్రీ హరిఁ గొల్వుమ వీడుమ

మోహము మోక్షమ్ము నిచ్చి మోదముఁ గూర్చున్                                                     15      

శ్రీహరి! మోహనాంగి పయు రేఁగిన దుర్భర మైన యట్టి నీ

మోహము శిక్ష కర్హ మగుఁ బోరు నొసంగును బ్రాణ హారియౌ 

శ్రీ హరి పైన డెందమునఁ జెన్నుగ రేఁగిన మిక్కుటంపు వ్యా

మోహము మోక్ష కారణము మోదముఁ గూర్చును సజ్జనాళికిన్                                    14   

అతి సంపన్నుం డాతఁ డ

ని తెలియఁగనె తద్ద ప్రీతినిన్ నమ్మకమున్ 

వితతముగ నుంచి ధన సం

చితిపై నాశీర్వదించి చేసిరి పెండ్లిన్                                                                               13            

సతతం బల్లరి చేయు బాలికయె లజ్జన్ గంపలో నుండ నే

నతి భారమ్మున మేనమామ నడరన్ హర్షమ్ము భూషావళి

ద్యుతి భాసిల్లఁగఁ గాంచి పీఠము వధూ ద్యుమ్నమ్మునుం బ్రీతి నుం

చితి మీఁదన్ జరిపించి రుద్వహము నాశీర్వాదముల్ వల్కుచున్                                     12      

వంధ్యం బెందుల కగు  నా 

వింధ్యాచలమున కరిగిన వీడను భక్తిన్  

సంధ్యా విను నే నెన్నఁడు

సంధ్యావందనము విడువ స్వర్గము దక్కున్                                                                  11     

ఆంధ్యాచారము లేల నిర్మలపుఁ  జిత్తౌన్నత్యమే లేనిచో 

వంధ్యా క్షేత్రము భంగి నిష్ఫలములౌ పాపాత్ము పూజావళుల్ 

కంధ్యాత్మోద్భవ నాథునిం గొలువ శ్రీకాంతున్ ధరం జాలదే 

సంధ్యావందన మిచ్చగింపరు బుధుల్ స్వర్లోక సౌఖ్యార్థులై                                                 10  

దశమి దినమ్మునఁ బూజలు

శశి సదృశానన కొనర్చి చండికి నిజ వా 

హ శకటములఁ బూజింతురు 

రశ నాదు లొసంగి సుందరమ్ముగ నెలమిన్                                                                      9    

దక్కఁగ నింపుగా జయము తద్దశ రాత్రము నాచరింతురే 

చక్కఁగఁ బార్వతీ సతిని శక్తినిఁ గొల్తురు  భక్తి నెల్లరుం

బిక్కటిలంగ రక్షణము పేర్మిని వాహన రాజ పూజలం 

దక్కక చేయుచుండుదురు ధాత్రి నెడందల రక్తి మూరఁగన్                                                  8  

అఘములు లోక  ప్రజకుఁ బ

రిఘ సన్నిభములగుఁ దగఁ బరీక్షింపంగన్ 

విఘటితము లయి నశింపఁగ 

నఘములు ధర్మార్థ సాధ కాధారమ్ముల్                                                                           7     

స ఘనవ్రాతము నింగి వెల్గు విధి వాత్సల్యమ్ము తో నిండి యా 

త్మ ఘటిల్లంగ నొనర్ప నొప్పు నడరన్ మర్యాద వర్తిల్లు మా

ర్య ఘనోద్రేకము వీడి శ్రేష్ఠ తమ కార్యమ్ముల్, విసర్జించి యీ

యఘముల్, సేయుచు సంచరింపవలె ధర్మార్థంబులం బొందఁగన్                                        6   

భృశముగ నరునకు నరుఁడౌ

ను శత్రువు మహాండ మందు నొవ్వుల నొసఁగన్

విశదంబ యిది జగమ్మున 

మశకము మశకమును గుట్టి మత్తిలి చచ్చెన్                                                                     5     

మశకం బంచుఁ దలంప మత్సరము నిమ్మర్త్యాలిఁ గన్పట్టఁగా 

మశకంబై పరగంగ మానసము సంపాదించి మోహమ్మునున్ 

నిశలందేని పవళ్లులం దయిననున్ నిత్యమ్ము నుత్సాహియై

మశకమ్మొక్కటి కుట్టగా మశకమున్ మత్తిల్లి చచ్చెన్ వడిన్                                                  4  

హయ ఖరమ్ము లొక్క విధము లగునె యెన్నఁ 

గరము దుఃఖ దాయకములు గాక నిత్య 

మానదమ్ములు ధర్మ సమ్మతము లైన

కామ మదముల రిపులుగాఁ గాంచ నగునె                                                                          3   

భీ మాకారము నూనఁ జిత్తముల నుద్వేగమ్ము ఘోరమ్ము కా

నీ మర్త్యాలినిఁ జేయు మూర్ఖులుగ లే రెవ్వారు నాపంగ నీ

వీ మాటల్ కడుఁ జక్కఁగా నుడివితే యీరీతి నిక్కంబుగాఁ

గామ క్రోధ మదాదులన్ రిపులుగాఁ గాంచంగ న్యాయం బొకో                                                   2   

'పాపి - తులువ - పలువ - పంద' - అన్యార్థములలో ధర్మరాజు సుగుణములు:  

చూపాపి నుతులు వఱలెడు 

నా పలు వలుకులఁ ద్రపం దహతహ నొసంగన్ 

భూపాలుఁడు ధర్మసుతుఁడు 

కాపాడును బ్రజలఁ దండ్రి కరణిం గరుణన్                                                                                1